Thách thức dịch vụ web Việt Nam

Điều này phản ánh sức hút đáng kể của cộng đồng người dùng Internet trong nước, đồng thời dự báo nhiều thách thức đối với các dịch vụ web còn non trẻ của Việt Nam. 

Thực ra, không phải đến lúc này Yahoo! mới có những chương trình cụ thể, mà từ hai năm trước, “người khổng lồ” này đã từng bước thực hiện các hoạt động của mình tại Việt Nam, và mở đầu cho chiến dịch rầm rộ đó là mô hình cà phê - Internet. Có thể nói, chuyện cà-phê - Internet là “xưa như trái đất” nếu ta nhớ tới việc quảng bá Internet của Intel cách đây hơn năm năm và diễn ra trong một thời gian khá dài. Tuy nhiên, việc lặp lại mô hình cộng đồng này đã tạo được ấn tượng nhất định về nỗ lực “đến với người dùng Việt Nam” của Yahoo!.

Yahoo! tại Việt Nam đã trở thành công cụ quan trọng của người dùng vốn được ví von “ở đâu có Internet, ở đó có Yahoo!”. Tận dụng lợi thế này, Yahoo! “tấn công” vào mọi dịch vụ web quan trọng hiện nay và điều đó cho thấy họ đánh giá thị trường Việt Nam quan trọng như thế nào.

Thay vì phân tán nguồn lực vào hàng trăm dịch vụ và sản phẩm khác nhau, Yahoo! xác định tập trung vào năm dịch vụ cơ bản vốn là thế mạnh của họ ở Việt Nam, bao gồm : công cụ tìm kiếm, trang chủ Yahoo! Vietnam, thư điện tử và công cụ chat trực tuyến, dịch vụ cho điện thoại di động và ứng dụng mạng xã hội (Social Community Application).

Hai sản phẩm thiết kế riêng cho thị trường Việt Nam được tung ra gồm Yahoo! 360plus và Yahoo! Music. 360plus ra đời nhằm thu hút cộng đồng sử dụng blog 3600 lâu nay chuyển sang phiên bản mới có tốc độ khá hơn và nhiều tiện ích hơn.

Đây là bước đi nhằm giữ chân và phát triển cộng đồng sử dụng blog của Yahoo! vốn rất đông đảo ở Việt Nam để chờ đến cuối năm nay họ có thể chuyển sang Yahoo! Profile, phiên bản mới cho cộng đồng toàn cầu. Trong khi đó, Yahoo! Music là sản phẩm âm nhạc trực tuyến kết hợp với nhacso.net để cung cấp cho cộng đồng trong nước.

Có thể nói bước đi quan trọng của Yahoo! thể hiện rõ nhất ở việc mở chiến dịch quảng bá thương hiệu Yahoo! rầm rộ trên các phương tiện thông tin đại chúng - việc xưa nay chưa có tiền lệ đối với các “ông lớn” dịch vụ web nước ngoài tại Việt Nam. Cùng với việc quảng bá là đẩy mạnh quan hệ đối tác, mà theo Yahoo! Vietnam, việc đạt được các thỏa thuận cung cấp nội dung với các đối tác ở Việt Nam sẽ làm phong phú thêm nội dung cho người truy cập vào web Yahoo!, đồng thời giúp tăng số lượng truy cập cho các trang web của đối tác.

“Chúng tôi chuyển giao một số sản phẩm tốt nhất của mình đến các đối tác. Với các sản phẩm từ Yahoo! Search đến Yahoo! Toolbar, việc phối hợp với các công ty viễn thông, các nhà sản xuất thiết bị gốc và các trang web có nội dung hấp dẫn, mục tiêu của Yahoo! là tăng cường hợp tác với các đối tác Việt Nam, những nhà cung cấp dịch vụ cho người dùng Internet Việt Nam,” Tổng giám đốc Yahoo! Vietnam Vũ Minh Trí cho biết.

Hiện tại Việt Nam có gần 20 triệu người thuê bao Internet và 75% số đó có đăng ký tài khoản Yahoo!, bên cạnh đó là cộng đồng 2 triệu blog trên 3600. Đây là cộng đồng lớn mạnh để Yahoo! tự tin về bước đi mới của mình. Trong khi đó họ chưa gặp phải các rào cản đáng kể nào : các dịch vụ web quốc tế chưa chú trọng thị trường Việt Nam, còn các dịch vụ web trong nước còn khá non trẻ.

Theo tìm hiểu sơ bộ của chúng tôi, những mạng xã hội có lượng thành viên cao nhất cũng mới khoảng 100.000, bằng khoảng 5% con số blogger của Yahoo! Tuy nhiên, nhiều dịch vụ đang “hữu xạ tự nhiên hương” như trang tìm kiếm của Google, hoặc Gmail, Hotmail cũng đang lớn dần trong cộng đồng Internet Việt Nam. Nhưng nhìn tổng thể,  Yahoo! vẫn đang thắng thế nhờ các dịch vụ liên kết và sở hữu cộng đồng khá lớn, hai yếu tố cơ bản mà khó có đối thủ nào cạnh tranh nổi, ít nhất trong tương lai gần.

Nếu đem so sánh cộng đồng mạng xã hội Việt Nam với “gã khổng lồ châu Á” vừa mới nhập cuộc – Friendster – thì con số đó quả thật còn khiêm tốn: 100.000/70 triệu. So sánh như vậy quả là khập khiễng. Tuy nhiên, đề cập đến tỷ lệ này để thấy rằng con đường của các mạng xã hội Việt Nam còn khá gian nan ngay cả trong môi trường cạnh tranh hay không cạnh tranh. Điểm lại quá trình phát triển, người ta thấy Friendster là nhà tiên phong về mạng xã hội nhưng nhiều yếu tố về dịch vụ, kỹ thuật đã không theo kịp tốc độ tăng trưởng của người dùng, và bị lấn sân ở thị trường Mỹ bởi MySpace, Facebook. Chiến lược tập trung vào thị trường châu Á đã hình thành từ sự thất bại đó và đã giúp họ thành công vượt bậc, 70% trong 70 triệu thành viên của họ đến từ các quốc gia châu Á.

Dù thị trường Việt Nam có những đặc thù nhất định, nhất là với “rào cản” blog của Yahoo! thì Friendster vẫn là mạng xã hội khổng lồ có thể chia sẻ với bất cứ mạng xã hội nào trong nước, kể cả Yahoo!, nếu họ có chiến lược tập trung thật sự vào đây. Còn hiện tại, chưa có gì để bàn nhiều về sự xuất hiện của Friendster.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cộng đồng, các mạng xã hội Việt Nam có thể không cần cạnh tranh trực diện với các “ông lớn” mà tìm cách mở rộng dịch vụ, thu hút người dùng với các lợi thế uyển chuyển của thị trường nội địa, hiểu được nhu cầu của người dùng trong nước để có những dịch vụ và điều chỉnh thích hợp để sống bên cạnh các “người khổng lồ”.

Việc Friendster tiến vào thị trường Việt Nam chỉ là sớm hay muộn. Tuy nhiên, nếu họ không có những hoạt động mạnh mẽ, cũng rất khó chen chân vào thị trường mạng xã hội Việt Nam, nơi Yahoo! 3600 đang nắm thị phần áp đảo, còn những người Việt Nam tiên phong trong các mạng xã hội quốc tế thì lại quen thuộc với Facebook.

Những khó khăn cũng là tương tự với bất cứ nhà cung cấp dịch vụ web nào chứ không riêng mạng xã hội nào. Cơ hội cho Friendster là người Việt vẫn còn đồng hóa nền tảng blog với mạng xã hội. Nếu họ có tích cực giúp người dùng nhận ra sự khác biệt đó, thì mới có cơ hội chiếm lĩnh thị phần.

Các mạng xã hội Việt Nam cũng đang đi những bước khá bài bản để thu hút người dùng và cạnh tranh với Yahoo!, bắt đầu với việc tạo ra giá trị, mang lại nhiều lợi ích hơn cho người dùng : đưa ra các tính năng mới, tiện lợi, các cuộc thi gắn kết cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn chưa đủ để đa số người dùng “chấp nhận rủi ro” với tài sản ảo của mình. Vì thế cách duy nhất là thay đổi cuộc chơi bằng cách đưa ra những khía cạnh khác của mạng xã hội mà Yahoo! 3600 chưa thể làm được.

Hiện VinaGame có lẽ là nổi bật trong nước với phương cách đa dạng các dịch vụ để mở rộng tính liên kết trong cộng đồng của mình với hàng loạt nhóm sản phẩm. Các bước đi của họ cho thấy tham vọng đứng đầu thị trường dịch vụ web trong nước bằng các liên kết cộng đồng. Tuy nhiên, không chỉ VinaGame mà bất cứ nhà cung cấp nào cũng còn nhiều thách thức vì cộng đồng chưa đủ lớn mạnh.

Con đường duy nhất của các nhà cung cấp dịch vụ web tại Việt Nam có lẽ là tập trung vào đối tượng người dùng đặc thù của mình, nơi mà những “người khổng lồ” dù có đầu tư bao nhiêu cũng không đủ sức vươn tới. Chẳng hạn CyVee tập trung vào những người làm văn phòng, quản lý ; Yobanbe hay Thehetre, CyWorld đi vào phân khúc chủ yếu là thanh thiếu niên, FaceViet nhắm đến kết bạn học đường... Hoặc như clip.vn, dù là mô hình của Youtube nhưng vẫn thật sự có sức hút riêng với người dùng trong nước bởi các dịch vụ đặc thù “nội địa” của nó. Yahoo! hay Friendster dẫu mạnh nhưng cũng chẳng đủ sức vươn đến những diễn đàn đặc thù tựa như mua bán 5giay.com, dạy dỗ con cái như webtretho.com hay các website nghề nghiệp như kiemtoan.com.vn